Một số giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo ở trường sư phạm trong thời kì công nghiệp hoá hiện đại hoá

                                                         CVC. Phạm Phú Cam - Phòng HCTH

1. Đặt vấn đề

          Hưởng ứng cuộc hội thảo " Làm gì và làm như thế nào để nâng cao chất lượng đào tạo và hiệu quả NCKH", chúng tôi xin có vài ý kiến trao đổi như sau:

- Bước 1: Muốn nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên, chúng ta cần xem xét phạm trù chất lượng trong hệ thống cấu trúc của nó và phải kiểm soát được sự vận động bên trong của phạm trù này trong quá trình đào tạo

- Bước 2: Căn cứ vào chuẩn đầu ra của nhà trường đã công bố, đối chiếu thực trạng chất lượng đào tạo hiện có mà tìm ra các giải pháp hữu hiệu, khả thi, đồng thời phải xác định rõ giải pháp nào là đột phá, giải pháp nào là cơ bản lâu dài

-  Bước 3:  Lên kế hoạch chi tiết cùng với các điều kiện đảm bảo chất lượng cho các giải pháp, sau đó mới triển khai đồng bộ trong toàn trường trên cơ sở đã có sự nhất trí và đồng tâm hiệp lực cao của toàn thể viên chức, giảng viên và sinh viên

2. Chất lượng đào tạo và định hướng đào tạo để có chất lượng

- Chất lượng đào tạo là phạm trù có phổ rất rộng, lại thay đổi vì vậy có nhiều quan điểm khác nhau.Chất lượng đào tạo được hiểu là: "một tiêu thức phản ánh các mức độ của kết quả hoạt động giáo dục đào tạo có tính liên tục từ khởi đầu quá trình đào tạo đến kết thúc quá trình đó sao cho nó phù hợp với mục tiêu đào tạo, với chi phí thấp nhất và thỏa mãn yêu cầu của người sử dụng." Tuy nhiên ở Việt Nam khái niệm chất lượng được đa số các nhà quản lí giáo dục và giáo viên nhất trí cho rằng " Đó là sự phù hợp với mục tiêu đào tạo của sản phẩm đào tạo"

- Chất lượng đào tạo phụ thuộc vào các yếu tố nào ?

          Nếu quan niệm chất lượng đào tạo là là "sự phù hợp với mục tiêu đào tạo của sản phẩm đào tạo (Tức là đầu ra của quá trình đào tạo)" thì muốn có Đầu ra tốt hiển nhiên phải có Đầu vào và Quá trình đào tạo tốt. Qua khái niệm trên, chúng ta có thể rút ra: Chất lượng đào tạo giáo viên là tổ hợp chất lượng của cả 3 khâu: Đầu vào (chất lượng tuyển sinh); Quá trình đào tạo và Đầu ra (Chất lượng sinh viên tốt nghiệp) phù hợp với các tiêu chí của bộ chuẩn đã được quy định

Như vậy, chất lượng đào tạo phụ thuộc vào các yếu tố sau:

a) Chất lượng đầu vào ( tuyển sinh): Như đã nêu ở trên, muốn có chất lượng đào tạo tốt thì phải có chất lượng đầu vào tốt, tức là phải tổ chức sao cho tuyển được các sinh viên có chất lượng, khâu này rất quan trọng và rất linh hoạt, còn phụ thuộc vào các yếu tố thị hiếu xã hội, các ngành học và cơ hội việc làm...   

b) Chất lượng của quá trình đào tạo, bao gồm chất lượng của ít nhất 7 yếu tố sau, làm nên quá trình đào tạo:

1) Mục tiêu, chương trình, nội dung và phương pháp đào tạo.

2) Cơ chế quản lí, các quy chế, cách thức tổ chức, kiểm tra, đánh giá chất lượng đào tạo

3) Đội ngũ giảng viên tham gia đào tạo (bao gồm phẩm chất và năng lực dạy học) và động lực của đội ngũ này

4) Đội ngũ sinh viên viên và động lực học tập của sinh viên.

5) Hoạt động NCKH và công nghệ

6) Phương tiện đào tạo, cơ sở vật chất và tài chính.

7) Cơ chế sử dụng và đãi ngộ đối với người được đào tạo

Ngoài các yếu tố chất lượng nêu trên còn phải thoả mãn thêm 2 điều kiện

8) Chí phí đào tạo thấp nhất

9) Sự hài lòng của nơi sử dụng đào tạo (các trường phổ thông)

c)  Chất lượng đầu ra (sản phẩm được đào tạo là các sinh viên):

Chất lượng sinh viên được đào tạo phải có đủ 3 tiêu chí:

- Tiêu chí 1: Môi trường đào tạo của nhà trường dành cho sinh viên: Các chính sách hỗ trợ học bổng và tiêu chí tuyển sinh; Thông tin về chương trình đào tạo; Thông tin về kết quả sinh viên tốt nghiệp hàng năm; Hệ thống thư viện, học liệu; Các kết quả hoạt động NCKH và CN của sinh viên

- Tiêu chí 2: Năng lực chuyên môn của sinh viên: Kết quả học tập trước khi nhập học; Kết quả thi đầu vào của sinh viên; Kết quả học tập qua các học kì; Mức tiến bộ thể hiện trong kết quả thi từng môn; Tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp;  Tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm...

- Tiêu chí 3: Đạo đức của sinh viên: Chất lượng đạo đức của sinh viên được đánh giá qua: Quy chế rèn luyện; Quy trình xét điểm rèn luyện;  Điểm rèn luyện của sinh viên...

Chất lượng đào tạo là phạm trù động, luôn biến đổi theo điều kiện lịch sử xã hội và phù hợp yêu cầu xã hội. Nắm được bản chất của phạm trù chất lượng đào tạo giáo viên, mối liên hệ biện chứng của nó với các yếu tố khác trong hệ thống xã hội...sẽ giúp người quản lí, người lãnh đạo có các biện pháp tác động thích hợp, khoa học để có thể nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên hiện nay

3.Các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên

Căn cứ vào cơ sở lí luận ở trên và căn cứ vào thực trạng chất lượng đào tạo giáo viên hiện nay, chúng tôi xin đề xuất một số giải pháp như sau:

- Một là: Tăng cường nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng đào tạo (yếu tố đảm bảo thương hiệu của nhà trường hiện nay) trong toàn thể viên chức, giảng viên và sinh viên để cùng chung sức, phát huy sức mạnh tập thể, quyết tâm cải thiện và nâng cao chất lượng đào tạo cho nhà trường, nhằm đáp ứng yêu cầu của Bộ và xã hội

- Hai là: Đổi mới mục tiêu, chương trình đào tạo hiện có theo hướng tăng cường năng lực sư phạm và đạt chuẩn đầu ra cho sinh viên như đã công bố. Chú trọng bồi dưỡng năng lực sư phạm cho sinh vên theo yêu cầu xã hội

- Ba là: Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực hoạt động học tập, và nghiên cứu của sinh viên. Đồng thời tăng cường hoạt động học tập của sinh viên theo hướng tạo lập cho họ năng lực nghề nghiệp, phẩm chất nghề nghiệp và đạo đức nghề nghiệp ngay từ khi sinh viên bước chân vào môi trường đào tạo, trong suốt quá trình đào tạo và cả khi đã ra trường  

- Bốn là: Có chính sách thu hút các giảng viên và sinh viên giỏi vào công tác tại trường

- Năm là: Tăng cường hiệu quả của các phương tiện dạy học và thiết bị nghiên cứu khoa học hiện nay

- Sáu là: Đẩy mạnh và nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ, trong đó khuyến khích các đề tài nghiên cứu về khoa học giáo dục ( trong giảng viên và sinh viên) vì nó có tác động lớn đến chất lượng đào tạo

- Bảy là: Tăng cường hiệu quả của việc quản lí dạy học, thi và kiểm tra, đánh giá sinh viên theo hướng phát huy khả năng phát hiện và giải quyết vấn đề trong dạy học sau này, tránh lối kiểm tra theo kiểu " học thuộc rồi trả bài"

- Tám là: Đề nghị với Nhà nước tiếp tục thực hiện Nghị quyết TW 2 (khóa VIII) của Đảng về giáo dục và đào tạo để có thể tuyển được các sinh viên giỏi vào trường sư phạm

- Chín là: Xây dựng môi trường đào tạo thân thiện, sinh viên tích cực để tạo động cơ và tâm thế học tập tốt cho sinh viên. Qua đó mà nâng cao chất lượng hoạt động học tập nghề nghiệp cho sinh viên

 Trong chín giải pháp trên, theo chúng tôi nhà trường nên thực hiện hai giải pháp đột phá đó là giải pháp thứ Ba ( Đổi mới phương pháp dạy học) và thứ Sáu (Tăng cường hiệu quả hoạt động NCKH).

Nếu làm được như trên, chúng tôi tin chắc chất lượng đào tạo của trường ta sẽ được cải thiện và nâng cao, đáp ứng được nhu cầu xã hội trong thời kì hội nhập quốc tế và công nghiệp hoá, hiện đại hóa.